Limity prędkości w Polsce — tabela i zasady dla kierowcy kat. B

Prędkość jest w bazie egzaminacyjnej tematem przekrojowym — pytania z tego działu (129 pozycji dla kategorii B w naszej bazie) dotyczą nie tylko liczb z tabeli, ale też fizyki hamowania i tego, jak szybka jazda zmienia percepcję kierowcy. Dlatego ten poradnik zaczyna się od tabeli, ale na niej nie kończy.

Tabela limitów dla pojazdów kategorii B

Poniższe wartości dotyczą samochodu osobowego, motocykla i samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t — to grupa pojazdów, dla której ustawa przewiduje najwyższe limity. Należy do niej samochód osobowy prowadzony na kategorię B.

Dwie rzeczy, które łatwo przeoczyć przy czytaniu tabeli. Po pierwsze, przyczepa zmienia wszystko poza miastem — na autostradzie różnica sięga 60 km/h. Po drugie, o tym, czy droga jest „ekspresowa”, nie decyduje jej wygląd, tylko znak D-7. Brak tego znaku nie oznacza jednak automatycznie 90 km/h: poza obszarem zabudowanym droga dwujezdniowa o co najmniej dwóch pasach w każdym kierunku ma 100 km/h nawet bez D-7, a 90 km/h obowiązuje dopiero na pozostałych drogach. W mieście budowa drogi nie ma znaczenia — obowiązuje 50 km/h albo wartość ze znaku.

Dlaczego 50 km/h obowiązuje również w nocy

Do 31 maja 2021 roku w obszarze zabudowanym obowiązywały dwa limity: 50 km/h w dzień i 60 km/h między 23:00 a 5:00. Od 1 czerwca 2021 roku nocne złagodzenie zostało uchylone — dziś w mieście obowiązuje 50 km/h niezależnie od pory.

To istotne przy nauce ze starszych materiałów: podręczniki i notatki sprzed tej zmiany podają 60 km/h jako obowiązujące prawo. Jeśli napotkasz taką informację, jest po prostu nieaktualna.

Strefa zamieszkania — najostrzejszy limit w Polsce

Znak D-40 wprowadza szczególne zasady, a limit 20 km/h jest tylko jedną z nich. W strefie zamieszkania pieszy może korzystać z całej szerokości drogi i ma pierwszeństwo przed pojazdem, a parkować wolno wyłącznie w miejscach do tego wyznaczonych. Wyjazd ze strefy oznacza włączanie się do ruchu — ustępujesz wtedy wszystkim.

Egzamin sprawdza ten limit często „od drugiej strony”, pytając nie o wartość dozwoloną, lecz o zabronioną:

Limit to nie to samo co prędkość bezpieczna

Przepisy nakazują poruszać się z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem przy uwzględnieniu warunków: stanu drogi, widoczności, natężenia ruchu. Innymi słowy — 90 km/h na mokrej, wąskiej drodze w mgle może być jazdą niebezpieczną, choć formalnie mieści się w limicie. Ta zasada, a nie sama tabela, stoi za pytaniami pokazującymi realne sytuacje na drodze.

Za tym stoi twarda fizyka, którą egzamin sprawdza wprost. Droga hamowania rośnie z kwadratem prędkości:

Zmienia się też to, ile w ogóle jesteś w stanie zauważyć:

Te dwa mechanizmy tłumaczą, dlaczego limity w terenie zabudowanym są tak niskie: przy 50 km/h masz i krótszą drogę hamowania, i szerszy kąt widzenia niż przy 70 km/h.

Kiedy znak zmienia limit ogólny

Znak B-33 określa dopuszczalną prędkość na konkretnym odcinku. Obowiązuje do najbliższego skrzyżowania, znaku odwołującego (B-34) albo znaku zmieniającego wartość. Warto zapamiętać dwie rzeczy:

• B-33 nie unieważnia zasady prędkości bezpiecznej — przy złych warunkach jedziesz wolniej, niż pozwala znak;
• wjazd do obszaru zabudowanego (D-42) sam w sobie ustala 50 km/h i nie wymaga dodatkowego znaku B-33; wyjazd (D-43) przywraca limity ogólne.

Wzory tych znaków wraz z opisami przećwiczysz w module nauki znaków drogowych.

Najczęstsze pomyłki w pytaniach o prędkość

• Mylenie „dozwolonej” z „zabronioną” — pytanie 7237 jest tego wzorcowym przykładem.
• Uznanie każdej szerokiej drogi za ekspresową — bez znaku D-7 droga nie jest ekspresowa. Poza obszarem zabudowanym limit zależy wtedy od jej budowy: 100 km/h przy dwóch jezdniach po min. dwa pasy, 90 km/h na pozostałych. W mieście i tak obowiązuje 50 km/h.
• Zapominanie o przyczepie — limit spada nawet o 60 km/h na autostradzie.
• Poleganie na starym limicie nocnym — 60 km/h w mieście nie obowiązuje od czerwca 2021.
• Traktowanie limitu jak zalecenia — przepis mówi o prędkości „nie większej niż”, a warunki mogą wymagać dużo mniejszej.

Sprawdź, czy naprawdę to umiesz

Liczby z tabeli zapamiętasz w kwadrans. Egzamin sprawdza jednak, czy potrafisz połączyć limit z sytuacją na filmie — a to wymaga powtórek. Przerób dział prędkości w nauce dla kategorii B, a jeśli przygotowujesz się na motocykl lub pojazd ciężarowy, zajrzyj do kategorii A i kategorii C, gdzie limity i pytania częściowo się różnią. Gdy poczujesz się pewnie, sprawdź się na pełnym egzaminie próbnym — 32 pytania, 25 minut, próg 68 z 74 punktów.